5 troeven om de omslag naar een circulaire economie te maken
1. Industriële sterkte
Vlaanderen kan bogen op toonaangevende sectoren zoals een sterk verankerde bouw- en maakindustrie, en wereldspelers in agrovoeding, chemie, kunststof en biotech. Tel daar nog bij: een goed ontwikkelde sociale economie, een slimme watersector en een pionierende recyclage-industrie.
2. Logistieke hub
Met 72 % van onze product- en materialenstromen die internationaal circuleren, vormt Vlaanderen een logistiek knooppunt. De centrale ligging, uitgebreide logistieke netwerken, havens en korte binnenlandse afstanden maken Vlaanderen de ideale locatie om materiaalkringlopen te verbeteren.
3. Maatschappelijk draagvlak
Een sterk maatschappelijk middenveld en burgerinitiatieven zetten actief in op de circulaire economie. Hun betrokkenheid is essentieel voor een succesvolle transitie.
4. Kennisconcentratie
Vlaanderen bundelt veel brainpower per vierkante meter: vijf universiteiten, een resem vooraanstaande kennisinstellingen en gerenommeerde bedrijven die hun internationaal of Europees onderzoekscentrum in onze regio hebben neergepoot. Samen zorgen ze voor technologische en sociale innovatie die een antwoord bieden op circulaire vraagstukken.
5. Beleidsondersteuning
De Vlaamse, Belgische en Europese overheid investeert fors in innovatie en trekt aan de kar van de circulaire economie – een springplank én een kader voor circulaire doeners. De hefboom beleidsinstrumenten zet in op een ondersteunend en stimulerend beleidsklimaat.
Hoe circulair is Vlaanderen?
Met een circulariteitscijfer van 21 % – het aandeel gerecycleerde en hergebruikte materialen in onze economie – scoort Vlaanderen sterk in Europa. Ter vergelijking: het EU-gemiddelde ligt op 12,8 % (2020).
Let wel: dit cijfer vertelt niet het volledige verhaal. De Vlaamse CE Monitor gebruikt meer dan 100 indicatoren om een genuanceerd beeld te schetsen. Enkele belangrijke inzichten:
- Vlaanderen is een slokop van materialen; 72 % wordt na behandeling wel weer geëxporteerd.
- De totale materiaalvoetafdruk groeit helaas nog. Tegen 2030 mikken we op een daling van 30 % ten aanzien van 2010.
- Het huishoudelijk afval daalt terwijl het huishoudbudget gelijk blijft.
- Bedrijven springen spaarzamer om met grondstoffen: de afvalproductie stijgt minder snel dan de economische groei.
- De voorbije decennia is sterk ingezet op selectieve inzameling van afval en de uitbouw van een recyclage-industrie: 67 % van het huishoudelijk afval en 68 % van het bedrijfsafval krijgt een tweede leven.
De kous is niet af: we moeten streven naar meer hoogwaardige recyclage en tegelijk inzetten op circulaire strategieën. Van levensduurverlenging en hergebruik tot circulaire businessmodellen en ecodesign.
Wat doen wij als Vlaanderen Circulair?
Een circulaire economie realiseren is een zaak van iedereen. Daarom brengt Vlaanderen Circulair partners samen uit de kenniswereld, de financiële sector, het bedrijfsleven, overheden en het maatschappelijk middenveld (social profit). Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns en Vlaams minister van Economie en Innovatie Matthias Diependaele sturen de transitie aan.
Naast het partnerschap van overheden en bedrijven, middenveld en kenniswereld zijn we ook een brede beweging van burgers. Een veelzijdig team, ingebed bij de OVAM, ondersteunt het partnerschap Vlaanderen Circulair. We gaan voor verbinden en actief begeleiden zodat iedereen mee is.
Onze aanpak die volop inzet op partnerschappen is uniek in Europa. De voorbije jaren hebben we grote stappen gezet en flink wat winst geboekt in de omslag naar een circulaire economie.
Kom hier meer te weten over Vlaanderen Circulair.
De circulaire transitie is een te groot project om in de mand van één team of organisatie te leggen. We hebben veel handen en veel verschillende soorten expertise nodig. Daarom spitsen we ons toe op zes thematische werkagenda’s die op hun beurt ondersteuning krijgen van zeven versterkende hefbomen.
Werkagenda’s
Werkagenda’s zijn samenwerkingsverbanden die de circulaire economie aanpakken in zes thema’s. Voor elk thema stellen de partners een flexibel plan op met ambities, werkpaden en acties. De werkagenda’s worden geleid door een publieke en private trekker, ondersteund door een kerngroep.
Hefbomen
Hefbomen zijn ‘versnellers’ die de werkagenda’s vooruithelpen. Ze pakken gedeelde uitdagingen en kansen aan via één centrale aanpak. Ze worden geleid door trekkers (overheid en privé) met steun van een kerngroep. De partners komen uit verschillende hoeken – van maatschappij en bedrijven tot investeerders en overheid.
