Vlaanderen
OVAM Toon navigatie menu

Stroom

Living labs testen draagvlak voor circulair maken, delen en gebruiken

Als we willen overstappen naar een meer circulaire economie, is het als stad cruciaal om het draagvlak voor circulair gedachtegoed bij onze burgers zo groot mogelijk te maken. Daarom startte de stad Mechelen een urban living lab, onder de noemer ‘Stroom’. We vertrokken met het living lab vanuit noden, wensen en interesses van buurtbewoners om concreet aan de slag te gaan en circulaire consumptiemodellen te introduceren in de buurt.

Als voorbereiding op die campagne zijn we een buurtonderzoek opgestart in de buurt Bethaniënpolder- Auwegemvaart. De inwoners van die buurt hebben een erg diverse socio-economische en culturele achtergrond, en vormen de ideale weerspiegeling van de Mechelse bevolking.

We gebruikten een hele waaier van methodes om zoveel mogelijk mensen te bereiken, en vooral ook zij die niet actief meedoen aan een participatieproject. Zo organiseerden we in samenwerking met buurtwerking, de school en sociale organisaties uit de buurt, workshops op maat van verschillende doelgroepen (jongeren, moeders met niet- Vlaamse afkomst …). Ook via huisbezoeken, een online enquête, dagboekstudies en feestelijke activiteiten maakten we connectie en konden we ons onderdompelen in het sociale weefsel van de buurt.

Bij het onderzoek vermeden we zoveel mogelijk moeilijk jargon rond circulariteit, maar vroegen we mensen eenvoudigweg hoe zij hun dagelijks leven makkelijker wilden maken, en hun buurt leuker. We documenteerden de wensen en behoeftes van de bewoners over verschillende thema’s: energie, water, kledij, voeding, huisvesting, mobiliteit, vrije tijd, materiële consumptie en afval.

In een tweede fase implementeerden we enkele acties waar het meeste draagvlak voor was. Zo stelden we bijvoorbeeld twee deelbakfietsen voor de buurt ter beschikking. Hieruit trokken we lessen voor een systeem dat we in de hele stad kunnen aanbieden. Met een tweede actie brachten we de Klusbib (gereedschapsbibliotheek) dichter bij de burgers en promootten we het gebruik van bestaand gereedschap boven de koop van nieuwe spullen. We zoeken naar manieren om meer mensen gereedschap van de Klusbib te laten ontlenen dan ze aan te kopen door te testen met thuislevering en extra depot in de Cityhub op het bedrijventerrein. Op deze manier pakken we de in kaart gebrachte drempels aan voor deeleconomie: mensen willen gebruik maken van spullen in plaats van ze te bezitten indien ze dichtbij en vlot toegankelijk zijn.

BELANGRIJKSTE
RESULTATEN

  1. Een groep vrijwilligers uit de buurt van het onderzoek heeft zelf de touwtjes in handen genomen om een buurtmoestuin op te starten, de Alfatuin.
  2. Twee pilootprojecten werden opgericht rond het delen van bakfietsen en gereedschap, in samenwerking met Fietsatelier Mechelen (Ecoso vzw), de start-up Cargoroo, de Klusbib (Deelbaar Mechelen vzw) en de Ecokoeriers.
  3. Samen met onze partner Avansa regio Mechelen maakten we een Mechelen Bruist-stadskaart voor Mechelaars en toeristen, waarop alle reeds bestaande circulaire initiatieven in de horeca en handel te vinden zijn. Vele waren immers nog niet gekend onder de lokale bewoners.
  4. Op vraag van een aantal bewoners werd een circulaire markt georganiseerd. Dit initiatief wordt nu verdergezet door de creatieve community van Marktenova.

BELANGRIJKSTE
GELEERDE LESSEN

  1. Aandacht voor inclusie en diversiteit is een belangrijke voorwaarde om de circulaire transitie waar te maken. De buurt van ons project is gekozen omdat het representatief is voor heel Mechelen (diversiteit in socioeconomische achtergrond en herkomst). Het was hoopgevend dat er -ongeacht de achtergrond- interesse is in deel- en hersteleconomie en iedereen wil inzetten op levensduurverlenging van producten.
  2. Bewoners van allerlei achtergronden zijn klaar voor meer gebruik dan eigendom voor specifieke producten (bv. bakfietsen, gereedschap). Burgers liggen wakker van voedselverspilling en zijn geïnteresseerd in lokale economie. Sommigen willen ook zelf het heft in handen nemen (bv. met een buurtmoestuin), maar anderen willen eerder een servicemodel.
  3. Mechelaars zijn bereid om producten te gebruiken in plaats van te kopen als er een makkelijk toegankelijk, betaalbaar en verzekerd systeem voorhanden is. Dat is zeker het geval voor dure zaken (bv. bakfietsen of specifiek werkmateriaal), of dingen die maar een beperkte tijd gebruikt worden (bv. baby- en kinderspullen).
  4. Diversiteit aan systemen is van belang om een antwoord te bieden op ieders noden. Bewoners kiezen soms voor bibliotheeksysteem, soms voor onderling delen. Dit hangt af van de productgroep: een bibsysteem werkt voor gereedschap, speelgoed en kinderkledij, maar bijvoorbeeld niet voor andere kledij. Onderling delen is dan weer de maatstaf bij voedingsproducten.
150 Mechelaars die meededen aan onderzoek en pilots
240 (+100%) actieve leden van de Klusbib
20 betrokken middenveldsorganisaties en ondernemers voor meer circulair ondernemerschap
2 nieuwe circulaire services ontstaan uit dit project