Zoersel zet in op circulair patrimoniumbeheer met een Digital Building Logbook

Waarom een Digital Building Logbook?

De bouwsector staat voor grote uitdagingen: gebouwen zijn verantwoordelijk voor meer dan een derde van de Europese energiegerelateerde broeikasgasemissies. Gemeenten zoals Zoersel willen hun steentje bijdragen aan de klimaatdoelstellingen door duurzaamheid en circulariteit centraal te stellen in hun patrimoniumbeleid. Maar circulaire keuzes brengen vaak hogere investeringskosten met zich mee. Het ontbreekt bovendien aan inzicht in de operationele kosten en de langetermijnvoordelen van circulaire ingrepen.

Een Digital Building Logbook biedt hier een antwoord op. Het is een digitale, centrale omgeving waarin alle relevante gebouwdata worden verzameld, geanalyseerd en toegankelijk gemaakt voor beleidsmakers, beheerders en andere stakeholders. Zo ontstaat een solide basis voor onderbouwde beslissingen over renovaties, onderhoud en investeringen.

Van bibliotheek tot beleid: Zoersel als voorbeeld

De ontwikkeling van het DBL in Zoersel startte met de duurzame renovatie van de Sint-Antoniusbibliotheek [link naar andere blog opnemen] en de omliggende sociale wooneenheden. Hier werd ingezet op hergebruik van materialen, een materialenpaspoort en levenscyclusanalyses. De ervaringen uit deze pilootcase werden vertaald naar een bredere aanpak voor het volledige gemeentelijke patrimonium.

Zoersel wil haar gebouwen niet alleen duurzamer maken, maar ook efficiënter beheren. Door het gebruik van bestaande gebouwen te intensiveren en multifunctioneel in te zetten, worden nieuwe investeringen beperkt en wordt de levensduur van het patrimonium verlengd. Het DBL ondersteunt deze visie door inzicht te bieden in bezettingsgraden, onderhoudsbehoeften en circulair potentieel.

Wat zit er in het Digital Building Logbook?

Het DBL van Zoersel is nog geen kant-en-klare tool, maar in eerste instantie een uitgebreide parameterlijst, gebaseerd op Europese richtlijnen en praktijkervaringen. Denk aan:

• Administratieve gegevens: unieke gebouwidentificatie, kadastrale info, eigenaarschap.
• Technische en bouwkundige data: materialen, technieken, energieprestaties, onderhoudshistoriek.
• Circulariteit en multifunctionaliteit: hergebruikpotentieel, flexibiliteit van ruimtes, bezettingsgraad.
• Financiële parameters: investerings- en onderhoudskosten, opbrengsten uit hergebruik.

Bij de doorontwikkeling van het DBL wordt er naar gestreefd om data niet dubbel op te slaan, maar via slimme koppelingen (API’s) centraal te ontsluiten. Zo blijft het logboek actueel en bruikbaar zonder extra administratieve last.

Meerwaarde voor beleid en praktijk

Het Digital Building Logbook kan uitgroeien tot meer dan een databank. Het is een dynamisch werkinstrument dat:

• Transparantie en vertrouwen creëert door alle informatie centraal te bundelen.
• Kosten en milieu-impact van circulaire ingrepen inzichtelijk maakt.
• Schaalvoordelen mogelijk maakt door onderhoud en renovaties slim te plannen.
• Multifunctioneel gebruik van gebouwen stimuleert door inzicht in bezetting en potentieel.
• Objectieve besluitvorming ondersteunt, bijvoorbeeld bij de afweging tussen renovatie en sloop.

Klaar voor de toekomst

De implementatie van het DBL vraagt om duidelijke afspraken over databeheer, verantwoordelijkheden en actualisatie. Zoersel kiest voor een stapsgewijze aanpak, met aandacht voor gebruiksvriendelijkheid en koppeling aan bestaande systemen. Het doel: een levend logboek dat meegroeit met de ambities van de gemeente én de evoluerende regelgeving. De eerste stap is nu gezet met de contouren van een tool en aanbevelingen waar de gemeente zelf, maar ook VVSG, Vlaanderen Circulair, VITO en Kamp C mee aan de slag zullen gaan. Zo kan het Digital Building Logbook een antwoord bieden op de uitdagingen van een circulair, duurzaam en efficiënt patrimoniumbeheer van morgen.

Dit project kreeg steun in het kader van het Circular Cities and Regions Initiative. Vlaanderen is een Pilot in het CCRI.