Over dit project
VOLMAAKT brengt ontwerpers en sociale maatwerkbedrijven samen rond verlichtingsobjecten die inzetten op levensduur, herstelbaarheid en flexibiliteit. Door producten op te bouwen uit een gedeelde onderdelenbibliotheek en verbindingen centraal te zetten in het ontwerp, ontstaan objecten die eenvoudig te herstellen en aan te passen zijn. Zo toont VOLMAAKT hoe sociaal vakmanschap en doordacht ecodesign samen kunnen leiden tot schaalbare, rendabele producten.
Van proefstuk tot VOLMAAKT stuk
Sociale werkplaatsen hebben heel wat vakmanschap van maatwerkers in huis, maar dat potentieel blijft nog al te vaak onderbenut. De productie moet vooral goedkoop zijn, de ruimte voor creativiteit en technische uitdaging is beperkt. Onder de naam VOLMAAKT startte Stad Gent daarom een project om dat patroon te doorbreken: wat als ontwerpers en sociale maatwerkbedrijven écht zouden samenwerken? De eerste prototypes bewezen het potentieel, en het experiment groeide uit tot een zelfstandige vzw met een duidelijke missie: sociaal design toegankelijk én rendabel maken.
Het klikt: verbindingen dragen het verhaal
Met hun nieuwe verlichtingsarmaturen lanceert VOLMAAKT een nieuwe collectie die volledig inzet op levensduur, herstelbaarheid en flexibiliteit. De armaturen worden opgebouwd uit een gedeelde bibliotheek van onderdelen, waardoor elementen onderling verwisselbaar zijn en producten eenvoudig kunnen worden hersteld of aangepast. De ontwerpers vertrokken vanuit het werk van onderzoekscentrum Future Through Design, waar Japanse verbindingstechnieken uit houtskeletbouw centraal staan. Die technieken, waarbij houten balken eenvoudig vervangbaar blijven, vormden de inspiratie voor lichtobjecten waarbij de verbinding zelf een esthetisch én functioneel element wordt. Maar prototypes zijn zelden een-op-een te vertalen naar productie. Samen met productontwikkelaars en sociale werkplaatsen hertekende VOLMAAKT elk object: welke handelingen kunnen maatwerkers aan? Welke machines zijn beschikbaar? Hoe garandeer je volumes voor rendabele productie? Dat leidde tot een eenvoudig maar ingenieus modulair systeem waarin verbindingen de hoofdrol spelen, zonder technische overdaad die het ontwerp vertroebelt.
Modulair maatwerk met meerwaarde
Elke sociale werkplaats werkt op een ander ritme en met wisselende vaardigheden. Daarom ontwikkelde VOLMAAKT een onderdelenbibliotheek met variërende moeilijkheidsgraden, zodat maatwerkers volgens hun niveau kunnen bijdragen. Tools worden waar nodig zelf ontworpen en gebouwd - zoals de plooi-instrumenten voor papieren lampenkappen - zodat het maakproces toegankelijk blijft voor iedereen. De ontwerpers willen zo ook andere designers stimuleren om beperkingen niet als obstakels maar als creatieve katalysatoren te zien. In sociale maatwerkbedrijven zijn soms meer handmatige technieken mogelijk dan in klassieke productie, waar werkuren veel duurder zijn.
Tsunagu: verlichtingsobjecten met een sociaal hart
De eerste collectie omvat verschillende lichtobjecten onder de naam “Tsunagu”. De basis is een geperforeerde houten balkstructuur - in diverse lengtes combineerbaar tot korte of lange pendels - verbonden met kleine houten latten. Alles is herstelbaar en onderling uitwisselbaar. Daarnaast zijn er twee families te onderscheiden in de lichtobjecten. “Ichi” zijn gevouwen lampenkappen in Japans rijstpapier, volledig handgemaakt in sociale werkplaatsen. “Sen” zijn LED-verlichtingen in glazen buizen, gemonteerd in een aluminium kader.
Duurzaam door ontwerp, tijdloos door gebruik
VOLMAAKT zet in op tijdloos ontwerp dat lang meegaat, los van trends. De verlichting zal verkocht worden via lichthandelaars, via de webshop en via (interieur)architecten. De duurzaamheid zit ‘m vooral in levensduurverlenging, modulariteit en emotionele verbondenheid met het object: producten die niet snel vervangen hoeven te worden, maar met de gebruiker meegroeien. VOLMAAKT bewijst zo dat sociaal design wél schaalbaar kan zijn - mits doordacht ontworpen, technisch onderbouwd en gedragen door echte samenwerking.