De Vlaamse regering heeft een ambitieuze doelstelling vastgelegd: Vlaanderen uitbouwen tot de Europese hub voor circulariteit.
Deze ambitie, verankerd in de regeringsverklaring, weerspiegelt een visie op een bloeiende circulaire economie die veel verder gaat dan afvalreductie. Het gaat om het creëren van een systeem waarin grondstoffen zo lang mogelijk in gebruik blijven, waarin innovatie duurzame groei aanjaagt, en waarin industrie, overheden en samenleving samenwerken aan het sluiten van materiaalkringlopen. Deze ambitie krijgt extra urgentie in het licht van de huidige crisis in de chemische sector, die niet alleen bestaande productiecapaciteit onder druk zet, maar ook de uitbouw en verankering van recyclage-infrastructuur en bijhorende investeringen bedreigt. Net deze infrastructuur vormt de ruggengraat van de chemie van morgen en is cruciaal voor de toekomstige welvaart en strategische autonomie van Vlaanderen en Europa.
Waarom is dit belangrijk?
Circulariteit is niet alleen een ecologische noodzaak, maar ook een economische en maatschappelijke opportuniteit. Door Vlaanderen te positioneren als de circulaire hub van Europa kunnen we onze industriële competitiviteit versterken, investeringen aantrekken en de strategische autonomie in de aanvoer van materialen en producten vergroten. Tegelijk biedt dit perspectief op stabiele en kwalitatieve tewerkstelling in Vlaanderen en Europa, en verhoogt het de weerbaarheid van onze industrie en arbeidsmarkt tegen geopolitieke schokken, prijsschommelingen en verstoringen in internationale toeleveringsketens. Deze positionering moet gebeuren in lijn met globale duurzaamheidsdoelstellingen en inspelen op de dringende nood aan klimaatneutrale oplossingen.
Deze ambitie wordt bijzonder concreet wanneer we kijken naar de kunststoffensector - een sleuteldomein waar circulariteit een reële impact kan realiseren. De kunststofwaardeketen in Vlaanderen bevindt zich op een kantelpunt. De recente studie Roadmap Plastic Recycling1 maakt dit duidelijk: het realiseren van circulariteit in kunststoffen vraagt niet alleen nieuwe recyclage-infrastructuur en een betere inzameling van afval, maar vooral een sterke samenwerking over het volledige industriële ecosysteem heen.
Wat is ervoor nodig?
Het realiseren van deze visie vraagt om daadkrachtige actie en een sterke samenwerking tussen overheid, industrie en kennisinstellingen. Enkele cruciale randvoorwaarden zijn:
Het versnellen van de industriële transitie via innovatie en de opschaling van circulaire technologieën die hun technische werking al bewezen hebben, maar waarvoor de stap naar industriële toepassing nog te risicovol is voor de markt alleen. Dit vraagt om langdurige en risicodragende financieringsmechanismen om investeringen in deze eerste industriële toepassingen mogelijk te maken. Daarnaast zijn er tijdelijke ondersteuningsmechanismen nodig - zowel economische als wettelijke - om de afname van in Europa geproduceerde kunststofproducten met gerecycleerde content te stimuleren.
Het creëren van de juiste randvoorwaarden waaronder het streven naar structurele toegang tot betaalbare en hernieuwbare energie en circulaire grondstoffen, gestroomlijnde vergunningsprocedures en beschikbare percelen, en geharmoniseerde end-of-waste-criteria. Er moet een ééngemaakte markt voor afval worden gecreëerd, waarin afval als grondstof wordt beschouwd en intra-EU grensoverschrijdend transport van afval wordt gefaciliteerd om voldoende schaalgrootte voor recyclage-investeringen te realiseren. Zowel intra- als extra-EU transportprocedures en -regelgeving zijn ondubbelzinnig, transparant, robuust en consistent in de tijd. Niet-tarifaire handelsbelemmeringen voor kunststofafval worden opgevolgd en bijgestuurd in overleg met de sector.
Het stimuleren van partnerschappen over sector- en landsgrenzen heen om veerkrachtige waardennetwerken op te bouwen. Dit vergt een ecosysteembenadering, waarbij overheden een diepgaand inzicht hebben in de operationele, technische en strategische onderlinge afhankelijkheden tussen productie-installaties en sectoren.
Investeren in infrastructuur voor inzameling, sortering, voorbehandeling en recyclage, evenals in CO₂- en waterstofnetwerken, energie- en warmtedistributienetten, logistieke infrastructuur en geavanceerde materiaalterugwinning.
Het aanjagen van de vraag door circulaire oplossingen op te schalen en geschikte marktmechanismen te creëren die circulaire keuzes structureel aantrekkelijk maken voor publieke en private afnemers. Door objectieve criteria zoals milieu-impact, logistieke efficiëntie, leveringszekerheid en strategische autonomie consequent toe te passen, wordt de afname van circulaire oplossingen gestimuleerd die steunen op robuuste Vlaamse en Europese hergebruik-, recyclage- en productiecapaciteit.
Laten we nu samen in beweging komen.
Zeker in economisch uitdagende tijden kunnen we ons geen uitstel veroorloven. Vandaag handelen betekent investeren in een veerkrachtige, competitieve en duurzame toekomst voor Vlaanderen. Wij nodigen de Vlaamse regering, industrie, kennisinstellingen, steden en havens uit om de krachten te bundelen en ambitie om te zetten in uitvoering.
Als we nu samen handelen, kan Vlaanderen de circulaire transitie in Europa leiden - met de creatie van duurzame jobs, meer zekerheid voor werknemers, een veerkrachtige industriële basis en een sterke klimaatimpact voor de generaties die volgen.
1: Deloitte (2025). Roadmap kunststofrecyclage - Eindrapport 2025, Vlaamse overheid, Departement Werk, Economie, Wetenschap, Innovatie en Sociale Economie (WEWIS).
Beschikbaar op https://publicaties.vlaanderen.be/view-file/77019
Gerelateerde blogberichten
