Nieuwe technologiehal bundelt expertise om concentraatstromen na waterhergebruik te valoriseren
Vlaanderen is ver gevorderd in waterhergebruik, maar die vooruitgang legt een nieuwe uitdaging bloot: wat doen we met de geconcentreerde reststromen? Concentraatstromen bepalen steeds vaker of circulair watergebruik technisch, ecologisch én economisch haalbaar blijft. Op de VITO-campus in Oostende komt daarom, met steun van EFRO, nieuwe infrastructuur die bedrijven moet helpen om zulke reststromen beter te valoriseren, in nauwe samenwerking met technologieontwikkelaars en kennisinstellingen.
Vlaanderen staat al jaren bekend als een voortrekker in waterzuivering en -hergebruik. Door waterschaarste, strengere regelgeving en stijgende kosten hebben bedrijven en overheden sterk ingezet op efficiënter watergebruik. Membraantechnologieën zoals omgekeerde osmose maken het vandaag mogelijk om afvalwater opnieuw in te zetten als proceswater.
Bij membraanfiltratie wordt water onder druk door een membraan geleid. Aan de ene kant ontstaat gezuiverd water dat opnieuw kan worden gebruikt, aan de andere kant blijft een geconcentreerde reststroom achter. Die bevat, afhankelijk van het type afvalwater, onder meer chloriden, fosfor en andere microverontreinigingen, waardoor ze niet zomaar kan worden geloosd.
Hoe beter we water zuiveren om te hergebruiken, hoe zichtbaarder de reststromen worden die achterblijven. “Circulair watergebruik resulteert vaak in een concentraatstroom met een verhoogde concentratie aan zouten of verontreinigende stoffen. Daardoor ontstaat een spanningsveld tussen kwantiteit, of meer hergebruik, en kwaliteit, of minder vervuiling”, klinkt het bij VITO.
Precies dat spanningsveld maakt concentraatstromen tot een structureel knelpunt. Ze bepalen in veel gevallen of investeringen in waterhergebruik ook op langere termijn haalbaar blijven, zeker in waterintensieve sectoren zoals de voedingsindustrie, waar het potentieel groot is maar de reststromen vaak de achilleshiel vormen.
Concentraatstromen laten zich niet oplossen met één extra filter of één bijkomende technologie. Ze raken tegelijk aan waterkwaliteit, energieverbruik, lozingsnormen, kostenstructuren en schaalbaarheid. Wat technisch werkt, moet ook economisch en ecologisch overeind blijven.
Multidisciplinaire expertise gebundeld
“Met het VITO Concenter zet VITO haar multidisciplinaire expertise in watertechnologie en testpiloten in om bedrijven te helpen hun waterkringlopen verder te sluiten”, stelt Pieter-Jan De Buyck, R&D Engineer Water. Precies daar wringt immers het schoentje: onderzoek gebeurt versnipperd, pilootprojecten zijn tijdelijk en kennis zit verspreid over verschillende actoren. Wat ontbreekt, is een plek waar technologieontwikkeling, systeemdenken en samenwerking structureel samenkomen.
VITO fungeert daarbij als kennispartner en facilitator die onderzoek koppelt aan praktijkgerichte industriële toepassingen. Naast eigen pilootinfrastructuur wordt ook gewerkt met infrastructuur van partners, zoals technologieleveranciers en universiteiten. Onderzoekers van VITO werken samen met PhD-studenten uit Vlaamse universiteiten, bedrijven brengen hun eigen cases aan en studiebureaus en overheden denken mee over regelgeving en implementatie. Pieter-Jan De Buyck: “Dit nieuwe centrum vormt zo het eerste aanspreekpunt voor concentraatstromen in Vlaanderen, en een belangrijke stap richting een waterwijzere en klimaatrobuuste industrie.”
Samenwerking vormt de rode draad doorheen het VITO Concenter en sluit nauw aan bij de ambities van de Werkagenda Waterkringlopen van Vlaanderen Circulair. Concentraatstromen kunnen niet worden aangepakt binnen de grenzen van één organisatie of sector. Waterintensieve industrie, technologieleveranciers, onderzoeksinstellingen en overheden brengen elk een deel van de puzzel aan tafel. Pas wanneer die kennis, infrastructuur en praktijkervaring samenkomen, worden oplossingen mogelijk die technisch haalbaar, economisch verantwoord en ecologisch robuust zijn.
Wil jouw organisatie bijdragen aan de behandeling of valorisatie van concentraatstromen?
Neem contact op met het VITO Waterteam via water@vito.be of Concenter