In gesprek met Julie Poppe, projectmanager maatschappelijk verantwoord aankopen bij stad Mechelen en Saartje Boutsen, co-founder van duurzaamheidsadviesbureau Studio D
Waarom is werkkleding zo’n relevant dossier in duurzame aankopen?
Julie Poppe: “Werkkleding is vaak functioneel, robuust en bevat specifieke eigenschappen zoals fluorescerende kleuren of waterafstotende coatings. Die vereisten maken het productieproces intensief: veel water, chemicaliën en energie. Bovendien gebeurt de productie vaak in landen waar arbeidsrechten niet altijd gegarandeerd zijn. Als stad willen we onze verantwoordelijkheid nemen.” Saartje Boutsen: “Maar het goede nieuws is: als aankoper heb je veel invloed. Door slimme vragen te stellen en duurzaamheid stevig te verankeren in je bestek, kun je echt verschil maken.”
Wat zijn de belangrijkste tips voor aankopers die duurzaamheid willen integreren?
Saartje Boutsen: “Eerst en vooral: bepaal waar je de klemtoon op wil leggen. Wil je inzetten op sociale én ecologische duurzaamheid? Prima, maar dan moet je op beide vlakken ook concrete garanties vragen. Vragen om een ethische clausule na te leven is niet genoeg, een wollige tekst vol verwachtingen formuleren ook niet. Stel concrete vragen, zodat je vermijdt dat mogelijke leveranciers vage antwoorden kunnen geven. Hoe vermindert uw bedrijf de impact van schadelijke chemicaliën bij fluo- en waterafstotende stoffen? Welke concrete maatregelen neemt u als bedrijf om correcte arbeidsomstandigheden in uw supplychain te garanderen? Geef hen telkens maximaal tien regels om dit uit te leggen en bewijzen mee te leveren. Bedrijven die hier effectief mee bezig is, zullen dit helder kunnen. Bedrijven die hier niet op inzetten, zullen vage antwoorden geven. Aanvaard geen vage antwoorden of te lange documenten.”
Hoe maak je de vragenlijst in een bestek relevant en concreet?
Julie Poppe: “We hebben geleerd dat concrete vragen cruciaal zijn. Als we willen inzetten op transparantie, moeten we de leverancier niet gewoon vragen naar zijn inspanningen rond transparantie, maar Wat is het adres van de productielocatie?. Als we willen dat de volledige productie OEKO-TEX gecertificeerd is, vragen we best Hoe toont u aan dat de volledige productie OEKO-TEX-gecertificeerd is?, zodat we ook de garantie krijgen. We vinden aandacht voor circulariteit belangrijk, maar in plaats van te vragen naar de visie op circulariteit, is het concreter om te vragen Hoe zet u bedrijf in op ecodesign (ontwerp voor een lange levensduur, voor het makkelijker recycleren van stoffen, …)? Welke mogelijkheden biedt u aan bij einde-leven van de werkkleding (terugname, herstel, recyclage, …)
Saartje Boutsen: “De 6W2H zijn hierbij nuttig: wie, wat, waar, wanneer, waarom, welke, hoe en hoeveel. Om antwoord te kunnen geven, moet de ander wel concreet worden. Stel ook geen overbodige vragen. Enkel vragen die jou echt extra informatie opleveren om een goede beoordeling te maken. Om de juiste vragen te stellen en garanties correct te kunnen inschatten, heb je natuurlijk wat basiskennis nodig. Die verwerven vraagt even een inspanning, maar die is éénmalig. Je kan voorbeeldvragen en criteria terugvinden op de hulptool van de Vlaamse overheid www.mvoo-criteria.be. En met een slimme vraag aan AI, krijg je in een vingerknip ook al heel wat nuttige info.”
Hoe veranker je duurzaamheid in de evaluatie van offertes?
Saartje Boutsen: “Geef duurzaamheid een significant gewicht in de totaalscore. Bijvoorbeeld 20%, verdeeld over 10% ecologische score en 10% sociale score. Zo geef je leveranciers een duidelijke incentive om te investeren in duurzame oplossingen.”
Julie Poppe: “Wij geven duurzaamheid nu vaak een gewicht van 5 of 10% in de totaalscore. Idealiter trekken we dit op in de toekomst zodat de weging er echt toe doet.”
Wat is jullie belangrijkste advies aan aankopers?
Julie Poppe: “Durf verder te gaan dan de standaard. Stel kritische vragen en vraag bewijzen. Schakel hiervoor eventueel even de hulp in van een duurzaamheidsprofessional binnen of buiten je organisatie. Werkkleding aankopen is een kans om impact te maken.”
Saartje Boutsen: “Gebruik je bestek als hefboom. Hoe scherper en concreter je bent, hoe groter de kans dat je duurzame werkkleding krijgt die écht verschil maakt.”