Reflecties uit de eerste CCRI-studiereis in Brussel en Sint-Niklaas
Op 17 en 18 oktober kwamen lokale koplopers uit heel Europa samen in Brussel en Sint-Niklaas. Tijdens deze eerste studiereis van de CCRI Community of Practice stond één vraag centraal: hoe ondersteun je lokale circulaire bedrijven op een manier die werkt? Twee dagen lang werd er geluisterd, gedeeld en gebouwd aan een gedeeld inzicht: begin waar de energie zit: bij teams, partners of lokale initiatieven die vandaag al in beweging zijn.
Brussel: strategie als hefboom voor verandering
Brussel: strategie als hefboom voor verandering
In Brussel kregen deelnemers een inkijk in de Shifting Economy-strategie, die inzet op een koolstofneutrale economie tegen 2050. De kracht van deze strategie? Ze bundelt alle economische hefbomen rond één doel: bedrijven ondersteunen om duurzaam én veerkrachtig te worden.
Voor lokale besturen is vooral de aanpak interessant: 95% van de Brusselse bedrijven zijn kmo’s, dus de maatregelen zijn bewust praktisch. Denk aan vereenvoudigde procedures, begeleiding op maat en beloningen voor duurzame keuzes. Vier administraties werken samen aan de uitvoering, met gedeelde verantwoordelijkheid en een gedeelde visie.
“Een strategie werkt pas als de mensen erachter er écht in geloven.”
Thomas Derveaux, coördinator Shifting Economy Strategy
Projecten zoals BeCircularl en Shift My Enterprise tonen hoe ondersteuning voor circulaire ondernemers maatwerk vraagt en ruimte voor verandering. Zo werd er samen met vergunningverleners een aanspreekpunt opgezet waar circulaire innovatieve bedrijven terecht kunnen die anders moeilijk hun weg zouden vinden in de regels voor omgevingsvergunningen. Een kleine ingreep, met grote impact op systeemdrempels.
Een gedeelde reis: bouwen aan ecosystemen
Een gedeelde reis: bouwen aan ecosystemen
Tijdens het bezoek deelden verschillende regio’s uit de CoP hun aanpak en inzichten:
- Groningen-Drenthe (NL): een snelgroeiend netwerk van meer dan 150 circulaire bedrijven. Door samenwerking, nieuwe waardeketens en het vieren van successen groeit niet alleen het netwerk, maar ook de beleidsimpact.
- Navarra (ES): het regionale knooppunt Navarra Zirkular verbindt meer dan 200 bedrijven en 50 partners. De kracht zit in samenwerking: niet alles zelf doen, maar partners inschakelen om het bereik te vergroten.
- Tampere (FI): hier draait het om vertrouwen en verbinding. Geen vlaggenschipprojecten, maar een netwerk dat stakeholders verbindt en hen begeleidt op hun circulaire traject.
Wat al deze voorbeelden gemeen hebben? Succes zit niet in één project, maar in het voeden van het ecosysteem en het blijven samenwerken.
COCON: bouwen aan een ecosysteem van onderuit
Op dag twee trokken we naar COCON in Sint-Niklaas. Wat ooit een verlaten fabriek was, groeit vandaag uit tot een bruisende plek voor ondernemers, makers en doeners. Een sociaal-circulaire hub in volle opbouw.
Annelies De Gendt, circulair coördinator bij de stad, deelde haar drie leidende principes:
- Co-creëer met lokale actoren
- Begin waar de energie zit
- Blijf samenwerken
Met open netwerkmomenten, ontmoetingen en partnerschappen groeit het netwerk gestaag. Ook de Provincie Oost-Vlaanderen en VLAIO deelden hun perspectief en bijdrage aan het ecosysteem. Interbestuurlijke samenwerking is niet altijd evident, maar wel essentieel om de sprong van lineair naar circulair te maken.
De dag eindigde met een creatieve oefening: met Lego bouwden deelnemers hun ideale ecosysteem voor circulaire bedrijven. De belangrijkste lessen?
- Zet je stakeholders centraal
- Plant honderd zaadjes en kijk welke bloeien
- Een ecosysteem is nooit af, blijf bouwen en bijsturen
Wat betekent dit voor Vlaamse besturen?
De studiereis maakte duidelijk dat circulaire transities niet ontstaan achter een bureau, maar in ateliers, netwerken en lokale gemeenschappen. Voor Vlaamse steden en gemeenten biedt dit waardevolle inzichten:
- Zorg voor een gedeelde visie binnen de administratie en met lokale actoren
- Investeer in relaties: beleid werkt pas als mensen erin geloven
- Werk aan ecosystemen: verbind ondernemers, kennisinstellingen en burgers
- Start klein, maar gericht: één aanspreekpunt of netwerkmoment kan al veel in beweging zetten
Er is geen vast stappenplan, maar wel een gedeelde richting. Door ervaringen te delen, samen te leren en te bouwen aan oplossingen, versnellen we de circulaire transitie.
Dus, als je je afvraagt waar te beginnen?
Misschien ligt het antwoord al voor je neus. Begin waar het bruist. Door verder te bouwen op wat leeft, creëer je sneller impact én vergroot je het draagvlak. Daar begint verandering.
De studiereis werd georganiseerd door Vlaanderen Circulair, als facilitator van de Community of Practice (CoP) ‘Supporting Local Circular Businesses’. Deze CoP maakt deel uit van de bredere CCRI Communities of Practice, een initiatief van de Europese Commissie dat steden en regio’s ondersteunt in hun circulaire transitie. Vlaanderen Circulair is één van de consortiumpartners binnen dit Europese netwerk en brengt met deze CoP twaalf steden en regio’s uit negen landen samen, waaronder ook de Provincie Oost-Vlaanderen.
Op de hoogte blijven van het werk van de communities of practice doe je hier: Communities of practice | Circular Cities and Regions Initiative of neem contact op met jolien@vlaanderen-circulair.be.